SIŁA PRZYWIĄZANIA

Przywiązanie to rzecz naturalna dla ludzi w każdym wieku. Nie każdy z nas jednak zdaje sobie sprawę z tego jak fundamentalnym elementem jest ono dla rozwoju psychicznego człowieka. Począwszy od relacji z matką w okresie ciąży, poprzez etap niemowlęctwa, wczesnego dzieciństwa, dorastania aż po dorosłość i późną starość zdolność do tworzenia więzi stanowi ważny element naszego życia.


 

 

 

 

CZY NIEMOWLĘTA POTRAFIĄ TWORZYĆ WIĘZI?

 

 

 

Wielokrotnie spotkałam się ze stwierdzeniem, że niemowlę nie jest jeszcze świadome otaczającego je świata. Mogłoby się wydawać, że takiemu maluszkowi jest obojętne kto się nim w danej chwili zajmuje, byleby tylko dostarczał mu pożywienia i warunków do snu lub zabawy oraz od czasu do czasu zmieniał mu pieluszkę. Dowodem na to, że samo zapewnienie potomstwu pożywienia i względnego bezpieczeństwa nie jest podstawą tworzenia się więzi są między innymi badania H. Harlowa nad rezusami (Czytaj więcej: Eksperyment H. Harlowa o tworzeniu się więzi). Jego efekty spowodowały powstanie tezy, iż istotą tworzenia się więzi jest poszukiwanie bliskości. Dzieci zyskują ją poprzez przyjemność kontaktu z matką i ciepło, jakie daje ona potomstwu.

 

 

 

 

 

OPŁAKANE SKUTKI ODDZIELENIA OD MAMY

 

 

 

Rzecz jasna zdaję sobie sprawę z tego, że nie każdego są w stanie przekonać badania na rezusach. Wystarczy jednak przyjrzeć się zjawisku tzw. depresji anaklitycznej- jest to tzw. „depresja niemowląt”.

 

Otóż dzieci w drugim półroczu życia, które zostały pozbawione obecności matki, np. ze względu na konieczność długotrwałego pobytu w szpitalu lub w domu dziecka, przeżywają bardzo wysoki poziom frustracji. Pomimo tego, że mają zapewnioną stałą opiekę, którą sprawuje personel medyczny lub wychowawczynie domu dziecka, dzieci wykazują silne negatywne reakcje psychiczne na skutek oddzielenia od mamy. Najpierw następuje faza protestu, następnie rozpaczy, aż w końcu dziecko traci nadzieję na odzyskanie matki i wpada w swego rodzaju otępienie: staje się apatyczne i mniej ruchliwe, nie szuka kontaktu z otoczeniem, unika kontaktu wzrokowego, pojawiają się u niego problemy ze snem i jedzeniem, opóźnienie w rozwoju, zanika nawet odruch ssania i spada odporność organizmu. Powrót matki lub jej substytutu powoduje stopniowe wycofanie się objawów w ciągu trzech miesięcy.

 

Dziecko oprócz zaspokajania potrzeb fizjologicznych potrzebuje jeszcze samej dostępności matki, w innym przypadku jego wewnętrzna równowaga zostaje zaburzona.

 

 

 

 

 

MAMA, BLISKOŚĆ, A DOBROSTAN DZIECKA

 

 

 

Bliskość matki, ciepło emocjonalne jakie daje dziecku są niezmiernie ważne. Potwierdza to między innymi idea „kangurowania” noworodków. Polega ono na tym, że mamy (bądź tatusiowie) kładą sobie nowo narodzone dziecko ubrane jedynie w pieluszkę na swojej nagiej klatce piersiowej i pozwalają na bezpośredni kontakt „skóra do skóry”. Metoda ta jest zbawienna w skutkach. Nie dosyć, że noworodki wówczas uspokajają się i mają większą łatwość w zasypianiu, to na dodatek reguluje się wówczas ich rytm serca, oddech i temperatura ciała. Regularne stosowanie „kangurowania” (dwie godziny każdego dnia) wspiera rozwój dziecka, powoduje szybszy przyrost masy ciała, a także zacieśnia więź dziecka z mamą.


O dziwo pomysł ten zrodził się przez przypadek, kiedy to w latach 70. w Kolumbii, w jednym z tamtejszych szpitali zabrakło wystarczającej ilości personelu, jak również środków do opieki nad dziećmi urodzonymi przedwcześnie. W związku z tym poproszono matki, aby przebywały ze swoimi dziećmi w kontakcie „skóra do skóry”, aby podtrzymać odpowiednią temperaturę ciała noworodków i zapewnić im stały dostęp do mleka. Można sobie jedynie wyobrażać jakie było zaskoczenie lekarzy, kiedy to na skutek wdrożenia niestandardowego procederu, śmiertelność wcześniaków obniżyła się z 70% do 30%. Po raz kolejny mamy zatem niezbity dowód na to jak istotna jest dla dzieci matczyna bliskość.

 

 

 

 

 

 

JAK POWSTAJE PRZYWIĄZANIE?

 

 

 

Przywiązanie, jak głosi teoria J. Bowlby’ego, zaczyna się tworzyć już od narodzin dziecka i skierowane jest na jedną, najważniejszą osobę, jaką zazwyczaj jest dla dziecka matka (może to być ojciec lub inny opiekun główny – osoba, która spędza z dzieckiem najwięcej czasu od momentu urodzenia do ukształtowania się więzi ok. 6 mc. życia. Dla ułatwienia jednak w dalszej części postu będę posługiwać się sprowadzeniem obiektu przywiązania do osoby matki).

 

Niemowlę szuka bliskości matki szczególnie w sytuacjach stresu lub trudności. Zmęczenie, ból, poczucie zimna, głodu czy strachu powoduje złe samopoczucie dziecka, które szuka pocieszenia w jej ramionach. Matka stanowi dla dziecka swego rodzaju „bezpieczną bazę” – kiedy dziecko ma ją „na oku” i ufa, że jest przy niej bezpieczne, zaczyna poznawać świat, aktywnie bada otoczenie i bawi się radośnie. W momencie, który z punktu widzenia niemowlęcia jest powodem do niepokoju (upuszczona grzechotka, nieumiejętność obrócenia się z brzuszka na plecy, strach spowodowany nagłym włączeniem odkurzacza w pokoju obok), płaczem i krzykiem wzywa ono matkę na ratunek. Na podstawie tej relacji dziecko zbiera pierwsze doświadczenia społeczne. Jeżeli matka zjawia się za każdym razem, niemowlę kształtuje w sobie przekonanie, że matka jest nim zainteresowana, zależy jej na nim, dba o jego potrzeby, a ono może na nią liczyć.

 

Ponadto jest to podstawą do tworzenia się wewnętrznego obrazu samego siebie: skoro matka się mną opiekuje, a w trudnych chwilach zawsze mi pomaga, to znaczy, że jestem godny uwagi, troski i miłości. Jest to niezwykle istotna sprawa, gdyż w oparciu o doświadczenie tej pierwotnej więzi, człowiek tworzy swoje przyszłe relacje z innymi.

 

 

 

 

 

WIĘŹ Z MATKĄ A UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE

 

 

 

Jeżeli relacja z matką w dzieciństwie była prawidłowa i zapewniała dziecku akceptację i poczucie bezpieczeństwa, w przyszłości jest mu łatwiej tworzyć zdrowe związki emocjonalne, także już w życiu dorosłym. W odwrotnym przypadku, gdy więź z matką była w jakiś sposób zaburzona, dziecko ma trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu satysfakcjonujących relacji z innymi. Jest to spowodowane tym, że w człowieku tkwi wówczas wewnętrzne (czasem nieuświadomione) przekonanie, że bliskim nie można ufać, gdyż mogą go porzucić w trudnych chwilach, jak również poczucie, że być może nie jest on wart miłości i uwagi ze strony otoczenia.

 

Zaburzonej relacji z „zastępczą matką” doświadczyły rezusy z eksperymentu Harlowa, a jej skutki w ich dorosłym małpim życiu miały duże znaczenie w relacjach z innymi małpami w stadzie (czytaj więcej: Eksperyment H.Harlowa o tworzeniu się więzi).

Zatem relacja z matką stanowi kluczowy składnik rozwoju umiejętności porozumiewania się i tworzenia związków z innymi. Ponadto w oparciu o nią dziecko kształtuje przekonania na swój temat oraz podejście jakie będzie miało do ludzi i otaczającego je świata.

 

 

 

 

 

 

KOCHAJ, BĄDŹ I TROSZCZ SIĘ

 

 

 

Warto zawsze pamiętać o tym jak istotna dla malutkiego dziecka jest więź z mamą. Najważniejsze dla rozwoju przywiązania są trzy pierwsze lata życia dziecka. Jeżeli na tym etapie nie powstanie więź z matką, w dalszym okresie życia jest to już praktycznie niemożliwe. Owszem, człowiek będzie tworzył być może jakieś związki z innymi ludźmi, jednak nigdy nie będą już one tak dobrej jakości, jakiej byłyby gdyby relacja matka – dziecko była prawidłowa od samych narodzin.

 

Starajmy się zatem jak najczęściej przytulać i pieścić nasze dzieci, bawić się z nimi i poświęcać im swoją troskę i uwagę. To prawda, że dzieciom trzeba stawiać granice, aby nauczyły się odpowiednich wzorców zachowania, niech jednak nie będą to granice bliskości i miłości.


Zdjęcia pobrane z portalu pixabay.com. Autorzy: RitaE, TaniaVdB, TawnyNina, yalehealth, Free-Photos.

Post Author: admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *